Poema de la cultura chol?
Poema de la cultura chol.
Poema de la cultura chol.
En resumen
Son estas : ¿Chukoch? / ¿Por qué?
Son estas :
¿Chukoch?
/ ¿Por qué?
Juana Karen Peñate
Kabä xtayañob ubibil kcha’an
Tyi k’ak’al kbañelil,
Jiñi ir’ay kpusik’al
Maañik mi ch’amben isum
Chukoch jiñi bak’tyaläl
Letyojibil tyi joy ñup’ul
Jump’ej ; säk’an tsa kubi
Juntyikil ty’an ch’oyol bä tyi Kampeche
Wen tyijikña mi pekan ipiä lob
Kixiklelob mi ts’isob, mi jalob chij,
Yambä sak’an, Yamba xty’an
Wäle juntyikil xtabaskeño,
Ya’ ba’ mi subel ty’an
Mi ch’äl iyixiklel
Tyi ty’ojoljaxbä ty’añ ;
Tyi yambä säak’an
Ch’ijiyem tsa kubi
Xty’an ch’oyol bä tyi aktyal
Tsa’ isubu.
Yutybal kpañumi!
Tantos poetas he escuchado
Entre las llamas de mi soledad
Que las notas de mi alma
No comprenden aún
Por qué la vida lucha
Encerrada en los fierros del universo.
Una mañana escucho
A un poeta carmelita
Les habla alegremente a los campechanos :
“Mis mujeres tejen y cosen el henequén”.
Otra mañana, otro poeta
Habla igualmente
Ahora es tabasqueño
Ante el micrófono
Adorna a sus bellas mujeres
Con palabras floridas.
A la mañana siguiente
Escucho melancólica
A un poeta de Acteal
Y exclama :
"El Fin de mi Mundo"
Lkunex ti ch’nalo’ / Lunes en el pozo
Ruperta Bautista Vázquez
Ta yunenal ikliman ch - atin ti k’ak’ale
spomtabe xch’uvil me’onetike
jpannuk’tavanej smakbeik slekil sbek’tal ti osile
stz’ujet no’ox cha’iik ti milvaneje.
Ti ch’uvil xch’uk syaxal a’maletike
j ok’ no’ox k’ataj ta uk’umal ch’ich’
ti yich’el ti muk’ ti kajvaltike yakuxulxa
te xa no, ox xkajet ta sba stz’ubilal ti lajelale.
Junxa yo’nton nopejik talel ti jmilvanejetike
ta sba xch’ulekik ti jsa’ lekilaletike
a’ xhci’ilik pukuj spas yabtelik
lek xvinaj ti a’iel ti milel lajelale.
Ti buch’u lek yo’ntonike, a’ stijik jbael ti ti’ mukenale
k’okbatik snij’ik yu’un smantal ti jk’ulejetike
chanavik ta pixbil ch’ixal lumetik
xchi’uk subjilal milel la staike.
A’ la jyil ta sat ti j - anil o’nton ik’e
xchi’uk xch’ich’el ya’lel sat ti osile
smakbeik sat ti me’on untike
ch’och’obtasbil ikomik yu’un sk’ak’al yo’nton tuk’etike.
En la infancia del día el sol se baña
perfumando el rezo de los humildes.
Una velación cubre el sano cuerpo del lugar,
la mirada traicionera atenta.
Plegaria y humedad de la selva
en minutos se convierten río de sangre,
las alabanzas se visten de agonía
florando en el polvo destructor.
Hombres asesinos marchan decididos
sobre almas buscadoras de justicia :
actúan cobardes y malvados,
se siente su ruido de carnicería.
Los inocentes tocan al portón de la tumba
degollados por el testamento dominador,
caminan en el suelo cubierto de espinas
con su muerte obligada.
Es testigo el desesperado aire
y rojas lágrimas de tiempo
cubren el rostro de los huérfanos
acribillados con odio de ametralladoras.
1 - Comenzamos esta nueva etapa La llegada a la escuela, una maravillosa aventura. Lo haremos juntos, Tomaditos de las manos con dedicación y mucho amor. ¡Vamos! ¿Me seguís ? 2 - Juntos en paz El colegio habré sus…
Poema de amorTe necesito para respirar, necesito tus ojos para ver necesito tus labios para sentir, necesito tu alma para vivir necesito tu existencia para sonreír te necesito para saber amar. Poema tristepor las calles…
Folklore es toda costumbre que se transmite de generación en generación, adaptada y modelada por el medio ambiente en que vive la gente. Son las manifestaciones comunes de la gente, especialmente de los campesinos que…
La chola cuencanaDentro de la cultura indígena, la chola cuencana es la mujer que representa los aspectos más importantes del cantón Cuenca, lo cual hace a través de sus trabajos y vestimenta. Ubicación geográficaLa…